De wereld vestigt opnieuw haar hoop op een nieuwe klimaattop, dit keer in Baku, Azerbeidzjan, waar COP29 is begonnen. Deze gebeurtenis, die zal duren tot 22 november, belooft van cruciaal belang te zijn voor het leggen van de basis voor een mondiaal antwoord op de klimaatverandering. Tijdens de eerste discussies heerst er echter een gevoel van onzekerheid, vooral vanwege het gebrek aan concrete toezeggingen en de afwezigheid van belangrijke figuren zoals de president van de Verenigde Staten, Joe Biden, en andere belangrijke leiders zoals Xi Jinping, die zorgde voor kritiek en twijfels over de effectiviteit van de bijeenkomst.
Klimaatfinanciering is ongetwijfeld het centrale thema van deze top. De landen die het meest door klimaatverandering worden getroffen, met name ontwikkelingslanden, hopen een stevige toezegging van rijkere landen te krijgen om hen te helpen de verwoestende effecten, die ze nu al op hun grondgebied beginnen te zien, te bestrijden en zich eraan aan te passen.
Financiering, een noodzakelijke uitdaging
In Bakoe is het doel om vast te stellen hoeveel geld er vanaf 2025 gemobiliseerd zal worden om maatregelen tegen klimaatverandering te financieren. De huidige doelstelling voor de financiering van maatregelen om de klimaatcrisis aan te pakken , vastgesteld in 2009, was om jaarlijks 100.000 miljard dollar te mobiliseren . Hoewel dat destijds ambitieus was, werd het bedrag pas in 2022 bereikt. Een aanzienlijk deel van deze fondsen is verstrekt in de vorm van leningen, waardoor de schuldenlast van veel ontwikkelingslanden is toegenomen.
De huidige eisen zijn veel hoger. Naar schatting zal er jaarlijks tussen de 1 en 2,4 biljoen dollar nodig zijn om de klimaatcrisis tegen 2030 aan te pakken. Ontwikkelingslanden, met name de meest kwetsbare, staan erop dat de fondsen afkomstig zijn van de landen die historisch gezien het meest hebben bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen.
De uitvoerend secretaris van de VN voor klimaatverandering, Simon Stiell, heeft duidelijk gesteld dat klimaatfinanciering "geen liefdadigheid is, maar een wereldwijde noodzaak ". Het idee dat rijkere landen de meest kwetsbaren zouden moeten helpen, is niet alleen een daad van klimaatrechtvaardigheid, maar ook een investering in de stabiliteit van de planeet. Als we niet snel handelen, zullen extreme weersomstandigheden intensiveren en iedereen treffen, ongeacht rijkdom of geografische locatie.
Een top gekenmerkt door geopolitiek
De keuze voor Azerbeidzjan als gastland voor COP29 heeft tot controverse geleid , met name omdat het land een "petrostaat" is, met een economie die gebaseerd is op olie en gas. Dit staat haaks op de inspanningen om over te stappen op schone energie. Meer dan 90% van de export van Azerbeidzjan bestaat uit fossiele brandstoffen en 64% van het bbp is afhankelijk van deze grondstoffen, waardoor het een van de grootste gasexporteurs ter wereld is.
Daarnaast is ook de president van COP29, Mukhtar Babayev, voormalig directeur van staatsoliemaatschappij Socar, onderwerp van kritiek geweest. De keuze van Babayev en Azerbeidzjan om deze top te leiden heeft vermoedens doen rijzen over de mogelijke invloed van olie- en gasbelangen in klimaatonderhandelingen.
Het gevaar van een ongekend jaar
Het laatste rapport van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) heeft de discussies nog urgenter gemaakt. En het meest zorgwekkende is dat dit jaar het eerste jaar zou kunnen zijn waarin de gemiddelde wereldwijde temperatuur de kritische grens van 1,5 graad Celsius overschrijdt, de drempel die het Klimaatakkoord van Parijs juist wil vermijden.
Deze gegevens dienden als een alarmsignaal voor de wereldleiders en niet-gouvernementele organisaties die in Bakoe aanwezig waren. De gevolgen van de opwarming van de aarde zijn al voelbaar in de vorm van verwoestende natuurrampen, zoals de recente stortbuien in Valencia en andere delen van de wereld. Simon Stiell herinnerde de aanwezigen eraan dat "niemand immuun is voor deze crisis " en dat extreme weersomstandigheden zowel rijke als arme landen zullen blijven treffen als er geen resolute actie wordt ondernomen.
Een onzekere toekomst
Ondanks de urgentie en ernst van de situatie is COP29 niet zonder spanningen en meningsverschillen verlopen . Geopolitieke verschillen blijven een factor aan de onderhandelingstafel. Internationaal bestaat er bezorgdheid over de rol die Donald Trump, de recent verkozen president van de Verenigde Staten, zou kunnen spelen, gezien zijn bekende scepsis ten aanzien van klimaatverandering. Tijdens zijn vorige ambtstermijn trok hij de Verenigde Staten terug uit het Akkoord van Parijs, waardoor een aanzienlijke lacune ontstond in de wereldwijde toezeggingen om de uitstoot te verminderen.
De Europese Unie heeft duidelijk gemaakt dat dit onderwerp naar verwachting centraal zal staan in de besprekingen en heeft de Verenigde Staten opgeroepen niet terug te deinzen in hun strijd tegen klimaatverandering. Europa heeft ook de noodzaak benadrukt dat opkomende economieën zoals China actiever betrokken raken bij klimaatfinanciering, aangezien zij tot nu toe vooral van deze fondsen hebben geprofiteerd, ondanks dat zij grote uitstoters van broeikasgassen zijn.
Deze meningsverschillen, in combinatie met kritiek op Azerbeidzjan als gastland, betekenen dat de hoop gevestigd is op het bereiken van een degelijk compromis in de komende dagen. Het valt nog te bezien of wereldleiders de situatie het hoofd zullen bieden en overeenkomsten zullen kunnen sluiten die daadwerkelijk een significante impact zullen hebben op de strijd tegen klimaatverandering.
