De komst van de zomer en de winter begint altijd met een zonnewende. De winterzonnewende heeft unieke kenmerken waardoor het de koudste tijd van het jaar is op het noordelijk halfrond. Veel mensen weten niet wat de winterzonnewende precies inhoudt.
Om deze reden gaan we dit artikel wijden aan het vertellen wat de winterzonnewende is, wat de kenmerken en het belang ervan zijn.
Wat is de winterzonnewende?
We spreken van een zonnewende als de twee momenten in de jaarlijkse baan van de zon waarop de middag samenvalt met twee van de tropische gebieden van de aarde: Kreeft en Steenbok, en de zon dus haar maximale declinatie ten opzichte van de evenaar bereikt. Met andere woorden, de zonnewende vindt plaats wanneer de zon haar hoogste of laagste schijnbare hoogte aan de hemel bereikt, respectievelijk +23° 27′ (noord) of -23° 27′ (zuid) ten opzichte van de evenaar . Voor meer informatie over dit fenomeen kunt u onze publicaties over zonnewendes en equinoxen raadplegen.
De zonnewende vindt twee keer per jaar plaats: de zomerzonnewende en de winterzonnewende . Deze markeren het begin van de respectievelijke seizoenen, het warmste of het koudste, afhankelijk van het halfrond. Zo vindt de zomerzonnewende eind juni plaats op het noordelijk halfrond, terwijl de winterzonnewende op het zuidelijk halfrond plaatsvindt, en omgekeerd, eind december. Dit fenomeen houdt verband met de schijnbare beweging van de planeten.
Het woord zonnewende komt van het Latijnse sol Sistere ("nog steeds de zon"), omdat deze dagen de langste (zomer) en kortste (winter) periodes van het jaar markeren. Om die reden besteedden verschillende oude culturen speciale aandacht aan deze twee dagen, die zij beschouwden als het hoogtepunt van hitte of kou, en zo associeerden met de heerschappij van de zon en haar grootste straling, vitaliteit en schittering. Tijdens de winterzonnewende is er minder licht, minder vruchtbaarheid en meer kou, wat leidt tot een grotere aanwezigheid van de spirituele wereld, vaak beschouwd als het nachtelijke rijk. Sterker nog, de meest populaire traditie rond de winterzonnewende is Kerstmis. Als je meer wilt weten over dit onderwerp, bekijk dan onze interessante weetjes over de winterzonnewende.
zonnewende en equinox
De zonnewenden zijn de momenten waarop de zon het verst van de evenaar verwijderd is, wat resulteert in de respectievelijke zomer- en wintermaxima. De equinoxen zijn het tegenovergestelde: dagen waarop het vlak van de zon het dichtst bij de evenaar van de aarde ligt, waardoor de dagen en nachten ongeveer even lang zijn. Er zijn ook twee equinoxen per jaar, in maart (lente) en september (herfst) op het noordelijk halfrond (op het zuidelijk halfrond zijn ze omgekeerd). Voor meer informatie over de verschillen tussen deze twee fasen verwijzen we u naar ons artikel over de zomerzonnewende.
Veel traditionele menselijke culturen zien de equinox als de datum van de overgang van het ene gebied naar het andere, een tijd van welkome overgang tussen leven (lente, groen) of dood (herfst, vallende bladeren).
Is de winterzonnewende de eerste dag van het seizoen?
De reden voor de zonnewenden en seizoenen is dat de aarde gemiddeld 23,5 graden gekanteld is ten opzichte van de zon . Daardoor ontvangen het noordelijk en zuidelijk halfrond, terwijl we om onze ster draaien, gedurende het jaar verschillende hoeveelheden zonlicht.
Het deel van elk halfrond dat het verst van de zon verwijderd is, koelt gedurende het jaar af. De winterzonnewende (december in het noorden, juni in het zuiden) vindt plaats wanneer deze helling het meest extreem is. Dit astronomische fenomeen doet zich voor op de eerste dag van de winter op de kalender, maar meteorologen zijn ons dit seizoen voor. Terwijl de winterzonnewende nadert, houden klimatologen al bijna een maand de winterse omstandigheden in de gaten, volgens Greg Hammer van NOAA's National Center for Environmental Information.
“Meteorologische winters op het noordelijk halfrond vinden altijd plaats in december, januari en februari, omdat dit doorgaans de koudste maanden van het jaar zijn. Dit is gebaseerd op een jaarlijkse temperatuurcyclus, niet op astronomische basis”, legde hij uit. Als u meer wilt weten over dit onderwerp, kunt u ons artikel over het aantal zonuren in de winter raadplegen.
Gezien de enorme impact die zonlicht heeft op het klimaat op aarde, waarom is de donkerste tijd van het jaar dan niet de koudste? Kortom, in de zomer hebben water en land tijd nodig om af te koelen nadat alle warmte is opgenomen. Daarom treedt de minimumtemperatuur van de dag pas bijna een maand later op.
Meteorologische winters zijn meer een weerspiegeling van de populaire kalender en hoe de meeste mensen de seizoenen waarnemen. We beschouwen de winter als de koudste tijd, de zomer als de warmste, en de lente en zomer als overgangsperioden. De meeste van ons zien de eerste zonsondergangen een week of twee voor de winterzonnewende. Dat komt omdat de zon en onze biologische klok niet precies op één lijn liggen.
We hebben onze dagen verdeeld in perioden van 24 uur, maar de aarde draait niet zo nauwkeurig om haar as. Hoewel er altijd een exacte 24 uur is van de ene middag tot de andere, varieert de tijd tussen het middaguur, de tijd dat de zon elke dag haar hoogste punt aan de hemel bereikt. In de loop van de tijd varieert de tijd van de zonne-middag met het seizoen, net als zonsopgang en zonsondergang.
In december valt de zonnewende ongeveer 30 seconden na het einde van de 24-uurscyclus . Hoewel we op de zonnewende de minste daglichturen hebben, gaat de zon die dag een paar minuten later onder dan eerder in de maand.
Dichter bij de evenaar vindt de vroegste zonsondergang van het jaar plaats in november. Om het te zien samenvallen met de zonnewende, moet je naar de Noordpool. Seizoensveranderingen in het pad van de zon langs de hemel dichter bij de polen zorgen ervoor dat zonsondergangen op hogere breedtegraden dichter bij de winterzonnewende vallen.
Kun je de winterzonnewende zien?
Je kunt de effecten van de winterzonnewende begrijpen door te observeren wat er aan de hemel gebeurt en hoe de hoeveelheid zonlicht in de loop van de tijd verandert. Voor waarnemers op het noordelijk halfrond is de boog die de zon aan de hemel aflegt sinds juni kleiner en korter geworden. Tijdens de winterzonnewende op het noordelijk halfrond bereikt de zon haar laagste punt, zo laag zelfs dat ze gedurende meerdere dagen voor en na de zonnewende op dezelfde plek lijkt op te komen en onder te gaan.
Vanwege de lagere hoek van de zon betekent dit dat onze middagschaduwen de langste van het jaar zijn tijdens de winterzonnewende.
Ik hoop dat je met deze informatie meer te weten kunt komen over de winterzonnewende en zijn kenmerken.
