Naar aanleiding van wat we eerder zagen in de artikelen van Alfred Wegener en de theorie van continentale drift , ontwikkelde de wetenschap zich verder totdat in 1968 de huidige theorie van de platentektoniek werd geaccepteerd. Deze theorie stelt dat de platen waaruit de continentale korst bestaat, al miljarden jaren een langzame maar continue beweging ondergaan. Als je meer wilt weten over platentektoniek, raad ik je aan dit artikel verder te lezen
Achtergrond
Voordat de platentektoniek door de wetenschappelijke gemeenschap werd geaccepteerd, opperde de wetenschapper Alfred Wegener de theorie van de continentale drift. Deze theorie was gebaseerd op de afdrijvende beweging van de continenten. Hij verzamelde een grote hoeveelheid informatie die veel onduidelijkheden over de vorm van de continenten en de verspreiding van dier- en plantensoorten verklaarde.
Er werd paleoklimatisch bewijs verzameld dat het type klimaat aangaf dat bestond in het supercontinent dat bekend staat als Pangaea. Fossielen van dieren die zowel op het ene continent als op het andere voorkwamen, werden ook gevonden en het is omdat die landen voorheen een enkel oppervlak vormden.
Het magnetisme van de aarde was ook zeer relevant vanwege de oriëntatie van gesteenten en mineralen. Deze theorie werd jaren na Wegeners dood geaccepteerd. Het verklaarde echter niet waarom de continenten bewogen. Met andere woorden, wat was de reden dat de continenten over de gehele continentale korst konden verschuiven? Plaattektoniek biedt het antwoord.
De beweging is te wijten aan de voortdurende vorming van nieuw materiaal uit de mantel. Dit materiaal wordt gemaakt in de oceanische korst. Op deze manier oefent het nieuwe materiaal een kracht uit op het bestaande en zorgt het ervoor dat de continenten verschuiven.
Plaatdynamiek
Zoals we al zeiden, vormt deze theorie een aanvulling op en verklaart ze de continentale drift volledig. En het was dat het alleen nodig was om te weten welke motor de continentale platen deed bewegen.
Continenten botsen of breken uiteen, oceanen ontstaan, bergen rijzen op en het klimaat verandert , wat allemaal een aanzienlijke invloed heeft op de evolutie en ontwikkeling van levende wezens. Op de oceaanbodem wordt voortdurend nieuwe aardkorst gevormd. Deze korst groeit zeer langzaam, slechts één of twee kilometer per jaar. Deze continue groei zorgt er echter voor dat de korst in gebieden met oceanische troggen wordt vernietigd en leidt tot botsingen tussen continenten.
Al deze processen veranderen het aardoppervlak. Dankzij deze botsingen en plaatbewegingen zijn talloze zeeën en oceanen ontstaan, evenals enorme bergketens zoals de Himalaya . Bovendien stelt de studie van platentektoniek ons in staat om seismische activiteit en de impact ervan op onze planeet beter te begrijpen.
Basis van de theorie
Volgens de theorie van de platentektoniek bestaat de aardkorst uit talloze platen die constant in beweging zijn. Deze platen rusten op een laag heet, flexibel gesteente. Als we terugkijken naar de aardlagen, zien we dat er in de bovenste mantel convectiestromen zijn die worden veroorzaakt door veranderingen in de dichtheid van de materialen.
Aangezien de dichtheden van de materialen verschillen, beginnen de rotsen te verschuiven van de dichtste naar de minst dichte. Net als bij atmosferische dynamica, zal een luchtmassa die dichter is, naar dat gebied verplaatsen waar het minder dicht is. De beweging is altijd hetzelfde.
Welnu, de continue beweging van deze convectiestromen van de mantel zijn degene die, als de materiaallaag waarop de platen rusten, flexibel zijn, waardoor ze continu worden verplaatst.
Geologen hebben nog niet precies vastgesteld hoe deze twee lagen op elkaar inwerken , maar de meest geavanceerde theorieën stellen dat de beweging van het dikke, gesmolten materiaal van de asthenosfeer de bovenliggende platen dwingt om te bewegen, te subduceren of omhoog te komen. Deze interactie is cruciaal voor het begrijpen van verschijnselen zoals aardbevingen en de vorming van vulkanen.
Om beter te begrijpen, neigt de hitte te stijgen. In planetaire dynamica is warmte minder dicht dan koude, daarom heeft het altijd de neiging om te stijgen en te worden vervangen door dichter materiaal. Daarom, tussen de som van de convectiestromen van de mantel en de druk die wordt uitgeoefend door de geboorte van een nieuwe oceanische korst, zijn de platen continu in beweging.
Hetzelfde principe geldt voor hete gesteenten onder het aardoppervlak: gesmolten materiaal uit de mantel stijgt omhoog , terwijl koeler, gestold materiaal verder naar beneden zinkt.
Soorten tektonische plaatbeweging
De beweging van tektonische platen is, zoals eerder vermeld, extreem traag. Ze bewegen slechts met een snelheid van ongeveer 2,5 km per jaar. Deze snelheid is ruwweg gelijk aan de snelheid waarmee vingernagels groeien.
De beweging van alle platen verloopt niet in dezelfde richting. Hierdoor botsen ze vaak met elkaar, wat aardbevingen op het aardoppervlak tot gevolg heeft. Als zulke botsingen op zee plaatsvinden, ontstaan er tsunami's. Dit komt door de botsing van twee oceanische platen.
Al deze verschijnselen doen zich met grotere intensiteit voor aan de randen van de platen. Deze bewegingen zijn vaak onvoorspelbaar, waardoor het niet mogelijk is om van tevoren te weten of er aardbevingen plaatsvinden. Daarom is het belangrijk om de plekken te kennen waar het risico op aardbevingen het grootst is, zowel ter preventie als ter educatie over dit natuurverschijnsel.
De soorten bewegingen die er zijn, zijn:
- Uiteenlopende beweging: Het is wanneer twee platen scheiden en produceren wat een fout (gat in de aarde) of een onderwaterbergketen wordt genoemd.
- Convergente beweging: Het is wanneer twee platen bij elkaar komen, de dunnere plaat zinkt over de dikkere. Dit produceert de bergketens.
- Glijdende beweging of transformatoren: De twee platen schuiven of schuiven in tegengestelde richting. Ze veroorzaken ook storingen.
Als dit alles bekend is, kunnen wetenschappers de frequentie van bepaalde aardbevingen inschatten of de beweging van continenten over duizenden jaren voorspellen. De continenten bewegen momenteel uit elkaar. De Straat van Gibraltar zal echter over 150 miljoen jaar volledig gesloten zijn en de Middellandse Zee zal verdwijnen. Onderzoek naar aardbevingen in verschillende regio's, zoals Nepal, kan waardevolle informatie opleveren over deze voortdurende bewegingen.
Ik hoop dat je de theorie van de platentektoniek leuk vond en iets meer over onze planeet hebt geleerd.
