La bosgebied van Spanje De bossen blijven groeien, en hoewel we het ons misschien niet altijd realiseren, leven we letterlijk in een land vol bossen. Terwijl de ontbossing in andere delen van de wereld ongebreideld voortduurt, herstellen de bossen zich hier, breiden ze zich uit en bedekken ze al meer dan de helft van het nationale grondgebied. Het feit dat er meer bomen zijn, betekent echter niet automatisch dat de staat van de ecosystemen perfect is of dat we veilig zijn voor grote branden of verwoestijning.
In deze context is het van cruciaal belang om te begrijpen hoeveel bosgebied dat we hebben, hoe het verdeeld is, welke bedreigingen het tegenkomt en Welk beleid wordt er uitgevoerd? om het te beheren. Het is ook de moeite waard om te praten over deze sociale kloof met de bosbouwsector: Spanje is een groene grootmacht, maar er is nog steeds een gebrek aan bosbouw, duurzaam gebruik en echte brandpreventie.
Hoeveel bosgebied heeft Spanje tegenwoordig?
Als we kijken naar de meest recente inventarisgegevens van de FAO, totale bosoppervlakte van Spanje overschrijdt 28 miljoen hectare, wat ongeveer gelijk is aan een 55-56% van het nationale grondgebied (van de in totaal 50,6 miljoen hectare van de Spaanse oppervlakte). Dat wil zeggen dat meer dan de helft van het land bedekt is met bossen of met bosgebieden bestaande uit struikgewas en weilanden.
Binnen dat bosgebied wordt onderscheid gemaakt tussen bosrijk gebied en boomloos gebied. Het telefoontje bosrijk gebied, wat samenvalt met het internationale concept van “bos”, overschrijdt de 18 miljoen hectare, rond de 37% van heel SpanjeDe rest, bijna 10 miljoen hectarekomt overeen met boomloze bosgebieden, dat wil zeggen gebieden bedekt met struikgewas, weilanden en kleinere houtformaties.
Spanje positioneert zich daarmee als de tweede land in de Europese Unie qua totale bosoppervlakte, op de tweede plaats na Zweden, en de derde in bosgebied, achter Zweden en Finland. Bovendien is het percentage bosgebied ten opzichte van de totale oppervlakte van het land hoger dan het EU-gemiddelde, het gemiddelde voor Europa als geheel en zelfs het wereldgemiddelde, wat ons tot de groep van grote bosbouwmogendheden op het continent plaatst.
Als we de figuur nog wat verder verfijnen, schatten sommige studies het huidige Spaanse bosgebied op ongeveer 27,9-28,1 miljoen hectareAfhankelijk van de gebruikte methodologie en het referentiejaar zijn alle bronnen het eens over dezelfde hoofdgedachte: De trend is duidelijk aan het toenemen sinds het einde van de 20e eeuw tot vandaag.
Evolutie van het bosgebied in Spanje
De evolutie van Spaans bosgebied in de afgelopen decennia Het is opvallend. Volgens gegevens uit de bosbouwbeoordeling van de FAO is Spanje van ongeveer 25,98 miljoen hectare van bosgebied tot ongeveer 28,54 miljoen hectare stroom, wat een stijging van ongeveer vertegenwoordigt 2,55 miljoen hectare over ongeveer 35 jaar.
In dezelfde periode was de bosgebied (bosrijk bos) is zelfs nog sneller gegroeid, met een stijging van ongeveer 5,23 miljoen hectareDat betekent niet alleen dat er meer land als bos wordt aangemerkt, maar dat er binnen dat mozaïek ook steeds meer dichtbeboste gebieden zijn, met een grotere capaciteit om koolstof op te slaan en ecosysteemdiensten te leveren.
1990 in de Het bosgebied vertegenwoordigde ongeveer 53,5% van het totale Spaanse bosgebiedTegenwoordig ligt dat percentage al rond de 67% van het totale bosoppervlakDaarom is het bosgebied veel belangrijker binnen het totale Spaanse bosgebied. Tegelijkertijd is er een relatieve afname van landbouwgrond en enkele traditionele weilanden, die op natuurlijke wijze zijn herkoloniseerd door bos of dicht struikgewas.
Hoewel deze cijfers aanleiding geven tot enig optimisme, herinneren deskundigen ons eraan dat bosmassagroei zonder goed beheer Het brengt echter ook zeer ernstige risico's met zich mee, vooral in de vorm van brandstofophopingen en grote, zeer verwoestende bosbranden.
Boomloos bosgebied en beschermde bossen
Naast de grote oppervlakten met dennen-, steeneiken-, eiken- en beukenbossen is Spanje een Europese leider in ontbost gebiedHet gaat om die bijna 10 miljoen hectare de struikgewas en graslanden en andere houtachtige formaties die niet voldoen aan de criteria voor het deel van het bedekte gebied dat als bosgebied wordt beschouwd, maar die in bredere zin deel uitmaken van het bosecosysteem.
Met dichtbij 10 miljoen hectare bosgebied zonder dichte boombedekkingDeze gronden vertegenwoordigen ongeveer een 19% van het gehele nationale grondgebiedBijna de helft van de West-Europese struikgewassen en graslanden bevindt zich in Spanje. Dit geeft aan hoe uniek onze open struikgewassenlandschappen zijn in de Europese context.
Een ander belangrijk aspect is de bosgebied geïntegreerd in beschermde gebieden. Rond de 40% van de Spaanse bossen zijn opgenomen in het netwerk van beschermde natuurgebieden en/of in de 2000 Natura Networkin totaal ongeveer 11,1 miljoen hectareVan dat aantal zijn er meer dan 7 miljoen hectare komt overeen met bosgebied en bijna 4 miljoen naar ontbost gebiedHieruit blijkt hoe belangrijk deze open leefgebieden zijn voor het behoud van soorten en ecologische processen.
Het hoge aandeel beschermde bosgebieden draagt in beslissende mate bij aan het behoud van de De buitengewone biodiversiteit van SpanjeHet wordt algemeen beschouwd als het rijkste gebied van Europa. Het hebben van een beschermd gebied op papier garandeert echter niet automatisch een goede bescherming ervan: actief beheer, voldoende financiering en constante monitoring zijn noodzakelijk om bedreigingen zoals terugkerende branden, plagen en druk op de stedelijke ontwikkeling te bestrijden.
Spanje in de Europese en mondiale bosbouwcontext
Als we Spanje vergelijken met de rest van de wereld, beslaan bossen wereldwijd ongeveer 4.060 miljoen hectare, ongeveer de 31% van het opgekomen landDit komt overeen met ongeveer 0,52 hectare bos per persoon op planetaire schaal, hoewel de verdeling zeer ongelijk is tussen regio's en landen, zo blijkt uit bosbeoordelingen van de FAO.
Sinds 1990 heeft de planeet een netto oppervlakte van ongeveer 178 miljoen hectare bosEen gebied dat qua omvang vergelijkbaar is met Libië, voornamelijk door de omschakeling naar landbouw en veeteelt en, in sommige gevallen, door de impact van klimaatverandering en overexploitatie. Europa, en met name de Europese Unie, wint steeds meer bosgebied dankzij de natuurlijke kolonisatie van voormalige landbouwgronden en herbebossingsprogramma's.
De Europese Unie heeft haar bosgebied met ongeveer 100% zien groeien. 11 miljoen hectare tussen 1990 en 2010Ondanks dit is er slechts rond de 4% van de Europese bossen kan als ongerept worden beschouwdmet nauwelijks menselijke tussenkomst; ongeveer 8% zijn bosplantages en de rest zijn semi-natuurlijke bossen, die in meer of mindere mate door menselijke activiteiten worden beheerd of beïnvloed.
Hoewel de EU geen strikt gemeenschappelijk bosbeleid in de VerdragenJa, het heeft Europese strategieën voor bossen ontwikkeld en een aanzienlijk deel van de financiering via de Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO)Tussen 2007 en 2013 werd ongeveer 5.400 miljard euro toegewezen aan bosbouwmaatregelen en tussen 2014 en 2020 was ongeveer 8.200 miljard euro geprogrammeerd, met grote investeringen in herbebossing, verbetering van de veerkracht en preventie van schade.
In deze context Spanje is het derde EU-land met het grootste bosareaal.met wat 18,5 miljoen hectare bosNa Zweden en Finland staan deze zes landen op de tweede plaats. Samen met Frankrijk, Duitsland en Polen zijn deze zes landen goed voor ongeveer tweederde van het bosareaal van de Unie, wat hen een beslissende rol geeft in de Europese bosbouwstrategieën.
Staat en diversiteit van de Spaanse bossen
De algemene toestand van de Spaanse bossen worden als redelijk goed beschouwd Als we kijken naar de omvang en het vermogen tot regeneratie, is het niet zonder ernstige bedreigingen. 18-18,5 miljoen hectare is bedekt met bosland, terwijl het boomloze bosgebied (kreupelhout en bosweiden) zich in de buurt van de 9,5-10 miljoen hectarewaardoor een mozaïek van habitats met een enorme ecologische waarde ontstaat.
Spanje wordt erkend als de land met de grootste biodiversiteit van Europaen men schat dat meer dan de helft van de bosbomenpopulatie bestaat uit hardhouten bossen, ongeveer 55%, vergeleken met 37% van naaldbossen en 8% van gemengde degenIn de oostelijke helft van het schiereiland groeien vooral naaldbomen (dennen en sparren), terwijl in de westelijke helft meer loofbomen zoals steeneiken, eiken en kastanjebomen voorkomen.
Tot de meest vertegenwoordigde soorten op het oppervlak behoren: twaalf bomen die ongeveer 84% van de bosmassa beslaanGrove den, zeeden, Canarische den, zwarte den, steeneik, beuk, gewone eucalyptus, Pyreneeëneik, Montereyden, gewone eik, kastanje en steenden. Het is de moeite waard om te onthouden dat een groot deel van de Gebieden met eucalyptus en radiatapijn worden beschouwd als intensieve bosaanplantingen meer dan natuurlijke bossen in de strikte zin van het woord.
La boom rijkdom —begrepen als het aantal en de verscheidenheid aan boomsoorten op hetzelfde perceel— is vooral geconcentreerd in de Baskenland, de pre-Pyreneeën, Catalonië, het zuidelijke deel van het Iberisch Schiereiland en de bergketens van Cádiz en CazorlaIn deze regio's zorgen de soortenmix en de structuur van het bos voor zeer complexe en veerkrachtige ecosystemen.
Van zijn kant, de struikachtige rijkdom Het is groter in gebieden met een lagere boomdichtheid en een droog mediterraan klimaat, waar struikgewas een centrale ecologische rol speelt. Gebieden zoals Asturië vallen op door hun diversiteit aan bomen – met kastanje, eik, beuk, eucalyptus, zee- en radiatapijn, es en steeneik – en door hun aanzienlijke houtvolume. Over het algemeen is de noordelijke provincies van Spanje Zij concentreren de grootste hoeveelheid hout dankzij productieve houtsoorten zoals eucalyptus, radiatapijn en zeeden.
Wat wordt beschouwd als een bos en wie is de eigenaar ervan?
Vanuit technisch oogpunt is de Een bebost gebied wordt gedefinieerd als land waar bomen de overheersende vegetatie zijn en de bedekkingsgraad van het bladerdak (de projectie van het bladerdak op de grond) meer dan 10% bedraagt. Wanneer de bedekking onder deze drempelwaarde ligt, wordt het land geclassificeerd als boomloos bos, hoewel het nog steeds deel uitmaakt van bosecosystemen en als brandstof fungeert in geval van brand.
In Spanje is de verdeling van grondbezit zeer relevant voor het begrijpen van hoe bossen worden beheerd. Rond een 28% van het bosgebied is in overheidsbezit (Staat, autonome gemeenschappen, provincieraden, gemeenten en lokale entiteiten), terwijl ongeveer de De resterende 72% is in particulier bezitDeze overheersing van privébezit brengt uitdagingen en kansen met zich mee als het gaat om landbeheer, het coördineren van preventiemaatregelen en het bevorderen van duurzaam bosbeheer.
Veel deskundigen benadrukken de noodzaak voor overheden om Mechanismen voor het overdragen van het beheer zonder verlies van eigendomLandbeheerovereenkomsten en publiek-private partnerschappen zijn essentieel. Zonder deze samenwerking zal het zeer moeilijk zijn om het enorme gebied, dat momenteel geen planningsinstrumenten en regelmatig actief beheer kent, aan te pakken.
Waarom is het bosgebied zo sterk toegenomen?
De opmerkelijke toename van het bosgebied in Spanje Het is niet te wijten aan één enkele oorzaak, maar aan een combinatie van verschillende sociaaleconomische processen en overheidsbeleid. Een van de meest genoemde factoren is de massale plattelandsvlucht van het midden van de 20e eeuwHierdoor verdwenen veel landbouwgronden en traditionele weilanden en werd er later opnieuw struikgewas en nieuw bosgebied aangelegd.
El verlating van traditioneel bosbouwgebruik (Brandhout, laagwaardig hout, dennenappels, hars, extensieve begrazing) heeft bijgedragen aan de accumulatie van meer biomassa in het bos. Deze vegetatie, die niet langer gekapt of gegraasd wordt, droogt uit en wordt een continue brandstofbron, waardoor een landschap ontstaat dat veel brandbaarder is dan de voormalige agroforestry-mozaïek, waar landbouwgewassen, weilanden en open bossen elkaar afwisselden.
Hierbij komt nog de grote golf van bebossing uit de jaren vijftig en zestigIn veel gevallen gaat het om snelgroeiende soorten die niet goed beheerd worden. Brandbestrijdingsbeleid en de toenemende effectiviteit van brandbestrijdingsmiddelen hebben de rest gedaan: veel kleine branden worden geblust, maar tegelijkertijd hoopt zich steeds meer brandstof op, wat het ontstaan van grote, extreem hevige branden bevordert wanneer de weersomstandigheden gunstig zijn.
Het resultaat is een zeer aaneengesloten, dicht en vaak verlaten boslandschapwaar de stroken landbouwgrond en weilanden die ooit als natuurlijke brandgangen fungeerden, aan het verdwijnen zijn. In deze context verhoogt de opkomst van woonwijken, tweede huizen of infrastructuur in of naast bosgebieden het risico voor mens en eigendom bij brand aanzienlijk.
Branden, klimaatverandering en woestijnvorming
De bosbranden Ze vormen een van de meest zichtbare en meest gerapporteerde bedreigingen voor de Spaanse bossen. Hoewel in sommige specifieke jaren – zoals 2018 – het verbrande gebied relatief klein was (ongeveer 25.000 hectare), waren andere recente periodes dramatisch: in de eerste vijf maanden van 2023 was al meer dan 47.000 hectare verbrand, bijna drie keer zoveel als in dezelfde periode van het voorgaande jaar, en in 2022 overtrof het cijfer. 270.000 hectare brandde af, waarbij 57 grote bosbranden verantwoordelijk zijn voor meer dan 80% van het getroffen gebied.
El Klimaatverandering verslechtert het brandgedrag aanzienlijkHoewel het niet de primaire directe oorzaak is. Ongeveer 95% van de branden in Spanje is van menselijke oorsprong (nalatigheid, oneigenlijk gebruik van vuur, brandstichting, infrastructuur, enz.). Echter, hittegolven, langdurige droogtes en hogere gemiddelde temperaturen Ze drogen de vegetatie uit, verhogen de evapotranspiratie en veranderen de berg in een waar kruitvat van fijne en grove brandstof.
Deze cocktail van Klimaatverandering, droogte, verlating van het platteland en gebrek aan beheer Dit wakkert de overgang aan van kleinere, gemakkelijker te beheersen branden naar extreme, snelle, onvoorspelbare en zeer gevaarlijke periodes voor de bevolking. Dit creëert een vicieuze cirkel waarin droge vegetatie grote branden aanwakkert, die op hun beurt erosie en het verlies van vruchtbare grond versnellen.
Tegelijkertijd, rond Driekwart van Spanje ondergaat een proces van verwoestijningHet is belangrijk om duidelijk te maken dat verwoestijning niet betekent dat het land verandert in een Sahara-achtige woestijn, maar eerder een toename van zogenaamde "droge gebieden": gedegradeerde gebieden waar de productiviteit afneemt, droogtes toenemen en brandbaar struikgewas terrein wint. Deze gebieden zijn bijzonder kwetsbaar voor erosie en terugkerende branden, wat de natuurlijke regeneratie belemmert en de degradatie bestendigt.
In dit scenario waarschuwen veel specialisten dat de massale herbevoorrading zonder een daaropvolgend beheersplan Ze kunnen het probleem verergeren door simpelweg meer brandbare biomassa toe te voegen aan een reeds verzadigd landschap. De prioriteit, zo benadrukken ze, zou moeten liggen bij het herstellen van een divers agroforestrymozaïek, met minder brandstofverbruik, een grotere diversiteit aan toepassingen en een dynamische plattelandseconomie die in staat is dat mozaïek in leven te houden.
Duurzaam bosbeheer en certificering
Zodat de toename van de bosgebied vertaalt zich in veerkrachtige bossen En niet in verlaten bossen vol brandstof, het is essentieel om over te stappen op duurzaam bosbeheer, aangepast aan de nieuwe klimatologische en sociale realiteit. In Spanje, de Het gebied waarvoor bosbeheerplannen gelden, bedraagt ongeveer 2,9 miljoen hectare, over een 10,5% van het totale bosoppervlaken een groot deel van dat beheerde gebied (bijna 2 miljoen hectare) is in overheidsbezit.
Deze cijfers maken duidelijk dat bijna 80% van de Spaanse bossen beschikt nog steeds niet over formele beheersinstrumentenDit compliceert de planning van houtkap, uitdunning, oogst en brandpreventiemaatregelen. Het vergroten van het duurzaam beheerde areaal is een prioriteit die door overheidsinstanties en de bosbouwsector zelf wordt erkend.
Op dit gebied is de vrijwillige boscertificering Het is een belangrijk instrument geworden om aan de markt en de maatschappij te laten zien dat een bepaald bos verantwoord wordt beheerd. In Spanje is het keurmerk FSC (Forest Stewardship Council) certificeert al een aantal 742.451 hectare bosgebied, verdeeld over 37 bosbeheerders, zowel publiek (administraties verantwoordelijk voor het bos) als privaat (particuliere eigenaren en gemeenschappen).
Door autonome gemeenschappen, In Galicië is ongeveer 248.000 hectare FSC-gecertificeerd.Castilië-La Mancha heeft ongeveer 196.800 hectare, Andalusië ongeveer 170.600 hectare en Castilië en León ongeveer 56.000. Navarra springt er ook uit met ongeveer 30.000 hectare, Asturië met meer dan 22.000 en Baskenland met bijna 5.000 gecertificeerde hectare, wat de groeiende belangstelling weerspiegelt om bosbeheer te koppelen aan internationale duurzaamheidsnormen.
Naast bosbeheer, FSC-ketencertificering Het controleert de traceerbaarheid van producten van het bos tot aan de eindconsument. In Spanje zijn er enkele 1.628 houders van FSC Chain of Custody-certificatenmet een groei van circa 5,7% ten opzichte van het voorgaande jaar. De meest vertegenwoordigde sectoren zijn pulp, papier en karton, verpakkingen en houtproducten voor meubels en bouw, met een sterke aanwezigheid van bedrijven in Catalonië, de regio Valencia, Galicië en de regio Madrid.
Milieu-, economische en sociale voordelen van bossen
Spaanse bosecosystemen, die groter zijn dan 28 miljoen hectareZe zijn veel meer dan een groene ansichtkaart voor het weekend. Hun bosgebieden en struikgewas Ze reguleren het klimaat, slaan koolstof op, filteren water, stabiliseren de bodem en bieden onderdak aan een groot deel van de flora en fauna op het land.Geschat wordt dat meer dan tweederde van de aardse soorten op aarde op een bepaald moment in hun levenscyclus afhankelijk is van bossen.
Wat het klimaat betreft, Bossen en hout fungeren als belangrijke CO₂-opslagplaatsenOmdat ze koolstofdioxide absorberen door fotosynthese en opslaan in biomassa en bodem. Deze rol is vooral relevant in landen zoals Spanje, waar de strijd tegen klimaatverandering grotendeels afhangt van het vergroten van de hoeveelheid koolstof die wordt vastgelegd in goed beheerde, brandbestendige boslandschappen.
Bossen zijn ook bron van drinkwater, hernieuwbare energie (biomassa) en grondstoffen zoals hout, kurk, hars, cellulosevezels en natuurlijk rubber. Naast houtbronnen leveren ze tal van niet-houtproducten met een hoge toegevoegde waarde: kastanjes, pijnboompitten, wilde vruchten, honing, aromatische en medicinale planten en wildbronnen, die een breed scala aan economische activiteiten op het platteland ondersteunen.
De oproep circulaire bio-economie Bossen spelen een sleutelrol bij het bevorderen van hernieuwbare producten en materialen die fossiele of moeilijk recyclebare producten vervangen. In Spanje werken er ongeveer 1000 mensen in de hout- en meubelindustrie. 150.000 mensen, met een oppervlakte beschikbaar voor de levering van hout en brandhout van ongeveer 14,9 miljoen hectareInteressant genoeg ligt het winningspercentage slechts op 41%, ruim onder het Europese gemiddelde (ongeveer 69%), wat duidt op een onderbenut potentieel voor duurzaam gebruik.
Ten slotte hebben bossen een enorme sociale en culturele rolHet gaat om ruimtes voor recreatie, natuurtoerisme, milieueducatie en psychologisch welzijn. Desondanks wijzen veel specialisten erop dat er in Spanje nog steeds een zekere "apathie" of verwaarlozing heerst. sociale ontkoppeling van de bosbouwwereldWe denken aan bossen op Internationale Dag of wanneer er grote branden uitbreken, maar we staan er zelden bij stil wat ze dagelijks bijdragen of welke risico's ze met zich meebrengen.
Uitdagingen en beleid voor de toekomst van het Spaanse bosgebied
De toekomst van de bosgebied van Spanje Het zal afhangen van de manier waarop we meerdere gelijktijdige uitdagingen aanpakken: de voortgang van Klimaatverandering, de intensivering van droogtes, ontvolking van het platteland, het gebrek aan systematisch bosbeheer en de noodzaak om bossen aan te passen aan nieuwe omgevingsomstandighedenVeel bestanden vallen buiten hun optimale klimaatbereik en zijn kwetsbaarder voor brand, plagen en ziektes.
Het Spaanse bosbouwbeleid is gebaseerd op drie hoofdpijlers: het wettelijk en regelgevend kader, de planningsinstrumenten —zoals de Spaanse Bosstrategie of het Spaanse Bosplan 2022-2032— en de instrumenten om deze in de praktijk te brengen duurzaam bosbeheerEen van de belangrijkste doelstellingen is het vergroten van het gebied dat onder beheersplannen valt, het verbeteren van de brandpreventie en het garanderen van een stabiele financiering voor acties in het bos.
El Herstel-, transformatie- en veerkrachtplan van de Europese Unie (RTRP) Het biedt een belangrijke kans om duurzame en veerkrachtige bosbouwprojecten te bevorderen, van klimaatadaptatie tot de bevordering van houtbouw en de ontwikkeling van sterkere waardeketens op het platteland. Organisaties zoals FSC Spanje benadrukken het belang van het optimaal benutten van deze fondsen om het aanpassingsvermogen van de regio te versterken.
Onder de door milieuorganisaties en deskundigen voorgestelde maatregelen vallen de volgende op: herstel van het agroforestry-mozaïeklandschapmet minder brandstofverbruik, een grotere diversiteit aan toepassingen en een dynamische plattelandseconomie die deze mozaïek in leven kan houden. Om dit te bereiken zijn hogere overheidsinvesteringen, betere coördinatie tussen staats-, regionale en lokale overheden en de ontwikkeling van specifieke instrumenten zoals een Fonds ter ondersteuning van brandpreventie en bosbeheer.
Het is ook essentieel de bosbouwcultuur van de samenleving verbeterenom de waarde van bossen, hun ecologische, sociale en economische voordelen, en de onvervangbare rol van de plattelandsbevolking in hun zorg, uit te leggen. Zonder geïnformeerde burgers, gecertificeerde producten die op de markt gewaardeerd worden en landeigenaren met echte prikkels, zal het moeilijk zijn te garanderen dat de spectaculaire toename van het Spaanse bosareaal zich vertaalt in Gezonde, diverse en goed beheerde bossen die de uitdagingen van de 21e eeuw aankunnen.
Het algemene beeld dat al deze gegevens schetsen, is dat van een duidelijk bebost land, waarvan meer dan de helft van het grondgebied bedekt is met bergen, een uitbreidend bosgebied en een leidende rol in het behoud van de Europese biodiversiteitMaar ook met bergen die overladen zijn met brandstof, onvoldoende beheer en een toenemend risico op grote branden in een steeds extremer klimaat, zal de grote uitdaging voor de komende decennia zijn om deze overvloed aan bosgebieden om te vormen tot een echt veerkrachtig, levend en goed gebruikt landschap, in plaats van een groen decor dat aan zijn lot wordt overgelaten.
